Campione eksklawa Włoch trzymana w garści przez Szwajcarów

Campione to nie tylko ciekawostka geograficzna, to dziś głośny temat w Szwajcarskich mediach. Wszystko za sprawą kasyna, które niegdyś utrzymywało całą gminę, a dziś jest opustoszałym molochem z milionowym długiem. Eksklawa Włoch, niegdyś słynąca z hazardu, obecnie jest niczym innym jak wymarłym i wycieńczonym finansowo włoskim miasteczkiem, całkowicie uzależnionym od Szwajcarów.

W Campione d’Italia panuje przedziwna atmosfera niepokoju. Jako jedyna turystka z aparatem fotograficznym w dłoni ściągam spojrzenia garstki przechodniów. Promenada wzdłuż brzegu jeziora świeci pustakami. Na wietrze powiewają transparenty z hasłami które ukazują obecne nastroje tamtejszej społeczności. „Campione is Dead” – głosi jeden z nich.

„S.O.S Campione umarło” fot. K.Panfil

Idąc dalej promenadą od parkingu w stronę centrum ma się wrażenie, że nic w tym mieście nie jest czynne. Ani biuro nieruchomości, ani fryzjer ani kafejka na rogu. Tymczasem przy głównej alei zaczepia mnie kobieta, która po włosku prosi o zrobienie zdjęcia jej rodziny. Chwytam telefon robię kilka ujęć, które z pewnością trafią do jej rodzinnego albumu. Obserwuję  ich przez chwilę. Wchodzą do jednej z otwartych lecz niemal pustych restauracji. 

Uliczki Campione. fot. K.Panfil
Promenada w Campione. fot. K.Panfil
Lodziarnia w Campione. Ceny produktów podawane są we frankach szwajcarskich.
fot. K.Panfil

Rozglądam się wokół. Nad miastem góruje gigantyczna ciężka bryła, która dziś bardziej niż kiedyś zdaje się przytłaczać krajobraz Campione ditalia. Mowa oczywiście  o Kasynie Campione.

Trochę Historii

Szczególny status eksklawy Campione d’Italia otrzymało roku 777 n.e, kiedy władca Lombardii Totone przekazał ten teren klasztorowi Sant’Ambrogio w Mediolanie. Później Campione stało się suwerenną społecznością.(1)

Campione d’Italia. źródło: Google Maps

Na pewno wielu z was zastanawia się jak to się stało, że liczący 2,6 km2 obszar nigdy nie został wcielony do Szwajcarii? Przecież do Campione od zawsze prowadzi tylko jedna droga dojazdowa. Do jego granic można dostać się także łodzią przez jezioro Lugano (ale płynąc  z Włoch i tak trzeba przekroczyć szwajcarskie wody terytorialne). Otóż nie jestem historycznym omnibusem ale to co udało mi się poczytać w tym temacie w Internecie dowodzi, że romans Campione ze Szwajcaria trwa od stuleci. Przynajmniej w kontekście handlowym. I może i lepiej i wygodniej byłoby aby ta mała plama na mapie stała się częścią innej większej plamy. Jednakże w okresie formowania się Republiki Helweckiej (rok 1798) Campione wybiera przynależenie do Lombardii. I może nie ma się co dziwić ponieważ w tamtym czasie Republika Helwecka była w całości uzależniona od Francji a Szwajcarzy byli podobno zmuszani do brania udziału w wojnach napoleońskich. Zatem chcący świętego spokoju rybacy z Campione wybrali to co pewniejsze.

Co ciekawe Szwajcaria dwukrotnie stara się o przyłączenie Campione do jej granic (w 1800 i w 1815 roku).

Zaś W 1848 r. samo Campione zwróciło się do rządu Ticino o przyłączenie (2), które zakończyło się niepowodzeniem.

W 1871 mała rybacka wioska Campione będąca nadal częścią terytorium Lombardii zostaje przyłączona do Włoch. I tak pozostaje do dzisiaj. Przynajmniej oficjalnie.

Nieoficjalnie miasteczko  jest w całości uzależniona od Szwajcarii. Walutą używaną w eksklawie jest frank szwajcarski. Tablice rejestracyjne pojazdów mają oznaczenie TI (odpowiednie dla kantonu Ticino, z którym graniczy). Jedyna dostępna sieć telefoniczna na terenie Campione obsługiwana jest przez Szwajcarski Swisscom co oznacza, że aby się tam dodzwonić np. z Włoch trzeba wykręcić najpierw kierunkowy do Szwajcarii. Mieszkańcy korzystają ze Szwajcarskich Szpitali i Szwajcarskiego transportu publicznego. Pieniądze na ten cel idą z podatków tak jak i na utrzymanie jedynej drogi dojazdowej do Campione d’Italia, która prowadzi ze szwajcarskiego miasta Bissone. (3)

Kasyno

Współczesne kasyno zaprojektował Mario Biotta – Szwajcarski architekt znany między innymi z takich projektów jak:  Muzeum Sztuki Współczesnej w San Francisco, Galeria Sztuki Watari w Tokio, Kościół San Giovanni Battista w Mogno (Szwajcaria) czy Kaplica Santa Maria Degli Angeli na Mounte Tamaro(Szwajcaria).


Casinò Municipale von Campione.fot. K.Panfil

Imponujący gmach powstał w miejscu pierwszego kasyna, którego otwarcie datowane jest na rok 1917. To właśnie tutaj w czasie I wojny światowej zagraniczni dyplomaci z Austro -Węgier mieli wyciągać wojskowe tajemnice w swobodnej atmosferze zabawy na neutralnym, dla Europy, gruncie. Gdy tylko wojna się skończyła kasyno przestało być potrzebne. Zatem w 1919 roku zostało zamknięte.

Kasyno ponownie otworzono w 1933 roku z polecenia Musoliniego. Podobno miał nadzieję w ten sposób pozyskiwać obcą walutę.

W 2007 roku na jego miejscu powstał wspomniany wcześniej nowy budynek. Jego budowa wyniosła 82,5 mil szwajcarskich franków. (4)

Opustoszałe namioty sztabu protestu przeciw zamknięciu kasyna.
fot. K.Panfil

Rok temu casyno Campione zostało zamknięte z powodu problemów finansowych (dokładnie 30 czerwca 2018 roku). Ok 500 osób straciło pracę (niektóre źródła podają 800). Część z nich nie otrzymała od roku zaległego wynagrodzenia. Jak podają media, mieszkańcy Campione z dnia na dzień zostali pozbawiani środków do życia. Nie chodzi wyłącznie o pracowników kasyna ale również lokalnych przedsiębiorców. Właścicieli restauracji, klubów i niewielkich pensjonatów, którzy czerpali korzyści z turystycznego aspektu kasyna. To ono było napędem utrzymującym w stałym ruchu gospodarkę całej gminy. Dziś gdy ruch ten został wstrzymany widać dopiero jak wadliwy był to mechanizm. Campione uzależniło się od giganta, który nie przetrwał włoskiego kryzysu.

Transparenty strajkujących. Jeden z nich głosi: „Bez ponownego otwarcia jest to tylko katastrofa”. fot. K.Panfil

Jak podaje niemiecki tygodnik „Die Zeit” kasyno ma obecnie ponad 175 milionów franków zadłużenia i dług ten rośnie z dnia na dzień. Zwłaszcza w kantonie Ticino, którego służby na razie solidarnie mimo niewypłacalności Campione między innymi dbają o dowóz dzieci do szkół na terenie Szwajcarii. (5)

Co dalej z Campione?

Od miesięcy trwa protest przeciwko zamknięciu kasyna. Zorganizowany po fakcie i bezskuteczny. Związki zawodowe utworzyły sobie miejsce spotkań na parkingu przed kasynem. Dziś opustoszałe namioty z pożółkłymi transparentami wyglądają na porzucone.

Wiele ludzi wyprowadziło się z Campione. Znalazło pracę na terenie Szwajcarii. Pod koniec lipca przestał działać ostatni supermarket z żywnością na terenie wsi. Po zakupy trzeba jeździć do Szwajcarii lub do sąsiadującej ze Szwajcarią włoskiej Gminy Como- gdzie ceny podstawowych produktów są dużo niższe. Szwajcarzy i Włosi organizują dobrowolna pomoc żywnościowa (która działała na zasadzie darowizny) i przekazują ją mieszkańcom Campione.

Brama wjazdowa do Campione d’Italia. fot. K.Panfil

Od 1 stycznia 2020 r., Campione d’Italia stanie się obszarem celnym Unii Europejskiej.(6)

Wprowadzi to obowiązek posługiwania się euro, włoskich tablic rejestracyjnych, oraz odpraw celnych. Te ostatnie zdecydowanie utrudnią codzienne życie mieszkańcom, którzy pracy szukają poza granicami swojej miejscowości… w Szwajcarii.

Źródła:
(1) https://www.swissinfo.ch/ger/wirtschaft/spielbankendorf-campione-d-italia_-rien-ne-va-plus-/44338674
(2) https://hls-dhs-dss.ch/de/articles/007038/2003-08-26/
(3) https://de.wikipedia.org/wiki/Campione_d%E2%80%99Italia
(4) https://www.swissinfo.ch/ger/wirtschaft/spielbankendorf-campione-d-italia_-rien-ne-va-plus-/44338674
(5) https://www.zeit.de/2019/22/campione-suedschweiz-casino-pleite-armut
(6) https://www.aargauerzeitung.ch/schweiz/dieser-ort-ist-gestorben-das-aus-der-spielbank-hat-campione-den-todesstoss-versetzt-135397130

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *